Jeżeli ktoś Ci grozi, zachowaj treść wypowiedzi, dostępny kontekst i informacje wyjaśniające, dlaczego obawiasz się jej spełnienia. Groźby karalne możesz zgłosić Policji lub prokuraturze także bez niezależnych świadków. Nie musisz mieć nagrania ani samodzielnie dowieść winy, żeby przedstawić podejrzenie przestępstwa. Znaczenie Twojej relacji i pozostałych materiałów oceni organ.
Kiedy groźba jest karalna?
Art. 190 § 1 Kodeksu karnego (dalej: k.k.) dotyczy grożenia popełnieniem przestępstwa na szkodę innej osoby lub osoby dla niej najbliższej. Groźba musi wzbudzić w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Nie każda przykra, obraźliwa lub niejasna wypowiedź spełnia te warunki.
Przepis nie wymaga, żeby zapowiedź została wykonana ani żeby groźby powtarzały się przez określony czas. Także pojedyncze zdarzenie może wymagać oceny. Wiadomość SMS, rozmowa telefoniczna czy wypowiedź podczas spotkania nie dają jednak automatycznej odpowiedzi: liczą się treść, okoliczności i wywołana obawa.
Za czyn z art. 190 § 1 k.k. ustawa przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3. Nie oznacza to, że taka kara zostanie orzeczona w konkretnej sprawie.
Jak opisać uzasadnioną obawę?
Opisz, czego dotyczyła zapowiedź i co sprawiło, że potraktowano ją poważnie. Zamiast ograniczać się do zdania „boję się”, podaj znane okoliczności: wcześniejsze zachowanie tej osoby, przebieg rozmowy, towarzyszące gesty albo nawiązanie do konkretnego miejsca lub zdarzenia. Oddziel własne doświadczenie od tego, co znasz tylko z cudzej relacji.
Hipotetyczny przykład: po wiadomości zapowiadającej pobicie jej odbiorca opisuje wcześniejsze agresywne zachowanie nadawcy i wyjaśnia, dlaczego obawia się spotkania. Zachowana wiadomość pokazuje słowa, a opis wcześniejszych zdarzeń pozwala wskazać podstawy obawy. Sam przykład nie przesądza, że doszło do przestępstwa.
Jeżeli problemem są powtarzające się, niechciane kontakty, osobny poradnik wyjaśnia stalking w internecie. Nie trzeba jednak czekać na kolejne zdarzenie, żeby szukać pomocy w związku z konkretną groźbą.
Jak udowodnić groźby karalne? Zacznij od konkretnych faktów
Zachowany materiał powinien pomagać odtworzyć co przekazano, w jakiej sytuacji, komu i z jakim skutkiem. Przy każdym pliku lub wskazanej osobie dopisz, jaki fakt mogą pomóc sprawdzić. Nie traktuj jednego zrzutu albo samej nazwy kontaktu jako potwierdzenia całej sprawy.
| Co chcesz opisać | Co zachować lub wskazać | Ważna granica |
|---|---|---|
| Treść wypowiedzi | Wiadomość, dostępny plik albo słowa odtworzone z pamięci z zaznaczeniem niepewności. | Cytatu z pliku nie mieszaj z późniejszym odtworzeniem słów. |
| Kontekst | Całą dostępną rozmowę, datę, miejsce, sposób kontaktu i osoby obecne przy zdarzeniu. | Wycięty fragment może pomijać okoliczności istotne dla znaczenia wypowiedzi. |
| Obawę spełnienia | Opis własnego odbioru i konkretnych okoliczności, które go wyjaśniają; związane z nimi materiały. | Nie dopisuj reakcji ani wcześniejszych zdarzeń, których nie było lub których nie pamiętasz. |
| Autora i adresata | Znane dane, numer, oznaczenie konta i informacje o tym, skąd wiesz, kto brał udział w kontakcie. | Wyświetlane imię lub zdjęcie profilu nie potwierdza samo tożsamości autora. |
To sposób uporządkowania informacji, a nie ustawowy katalog dowodów. Organ ocenia cały materiał zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.). Samo dołączenie wiadomości lub pliku nie gwarantuje uznania ich za autentyczne ani wystarczające.
Co zachować z SMS-ów, komunikatora i rozmowy telefonicznej?
Z wiadomością zachowaj dostępne oznaczenie nadawcy, datę, godzinę i otoczenie rozmowy, również własne wypowiedzi. Przy zrzutach pokaż tyle kontekstu, by można było rozpoznać kolejność komunikatów. Jeżeli aplikacja udostępnia eksport własnej rozmowy, zachowaj również taki plik. Robocze podkreślenia i uwagi wykonuj na kopii.
Jeśli masz już nagranie lub wiadomość głosową, pozostaw cały dostępny plik w niezmienionej postaci i zanotuj, skąd pochodzi. Nie zastępuj go samodzielnie zmontowanym fragmentem. Historia połączeń może pomóc wskazać czas kontaktu, ale nie odtwarza treści rozmowy.
Braku nagrania nie uzupełniaj prowokowaniem kolejnej groźby. Zachowuj materiały w granicach uprawnionego dostępu: nie wchodź na cudze konto ani nie obchodź zabezpieczeń. Ocena dopuszczalności i legalności nagrania zależy od okoliczności; nie zakładaj, że każdy sposób jego uzyskania jest dozwolony.
Czy można zgłosić groźby karalne bez świadków?
Tak. Brak niezależnej osoby, która słyszała wypowiedź, nie wyklucza zgłoszenia. Zeznania pokrzywdzonego również podlegają ocenie dowodowej. Nie ma jednak gwarancji, że sama relacja wystarczy do ustalenia wszystkich okoliczności albo skazania.
Gdy groźba padła ustnie i nie masz zapisu, zanotuj możliwie szybko:
- kiedy i gdzie doszło do rozmowy, choćby z zaznaczeniem przybliżonego czasu;
- jakie słowa pamiętasz dokładnie, a które odtwarzasz jedynie co do sensu;
- co działo się przed wypowiedzią i po niej;
- czego się obawiasz i jakie znane fakty tę obawę wyjaśniają.
Wskaż także osoby, które znają inne istotne okoliczności. Ktoś mógł widzieć zachowanie przed rozmową albo Twoją reakcję po niej, chociaż nie słyszał samej groźby. Zaznacz dokładnie zakres tej wiedzy. Osoby znającej zdarzenie wyłącznie z Twojej opowieści nie przedstawiaj jako bezpośredniego świadka wypowiedzi.
Notatka pomaga zachować to, co pamiętasz. Nie uzupełniaj luk domysłami i nie uzgadniaj relacji z innymi osobami. Podstawę wszczęcia określa art. 303 k.p.k.: chodzi o uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie o obowiązek przyniesienia gotowego dowodu winy.
Gdzie zgłosić groźby karalne?
Zawiadomienie możesz złożyć Policji lub prokuraturze, ustnie do protokołu albo na piśmie. Przedstaw konkretną wypowiedź, okoliczności i dostępne materiały. Jeśli nie znasz autora wiadomości, wskaż to i podaj znane oznaczenie konta lub numer. Nie przypisuj czynu osobie wyłącznie na podstawie podobnej nazwy profilu.
Zgłoszenie wiadomości administratorowi platformy służy ocenie treści lub konta według jej zasad. Nie zastępuje zawiadomienia organów ścigania ani potrzebnego wniosku o ściganie.
Pełną instrukcję dotyczącą pisma, kanałów złożenia i dalszej procedury znajdziesz w poradniku: jak złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Przy groźbach zwróć dodatkowo uwagę na poniższą zasadę i wyjątek.
Czy potrzebny jest wniosek o ściganie?
Zasadą z art. 190 § 2 k.k. jest ściganie na wniosek pokrzywdzonego. Zawiadomienie przekazuje informacje, a wniosek wyraża wolę ścigania. Można go zamieścić we wspólnym protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia — przewiduje to art. 304a k.p.k. Po złożeniu wniosku postępowanie toczy się z urzędu, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.k.
Istnieje wyjątek. Art. 12 § 4 k.p.k. pozwala wszcząć i prowadzić postępowanie o czyn z art. 190 § 1 k.k. mimo niezłożenia wniosku, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że jego brak wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem, albo przemawia za tym interes społeczny. W takim przypadku postępowanie do prawomocnego zakończenia toczy się z urzędu.
Nie oznacza to automatycznego wszczęcia każdej sprawy bez wniosku. Jeżeli obawiasz się odwetu, powiedz o tym organowi i opisz przyczyny. Jeśli chcesz ścigania, wyraź tę wolę jasno; sam opis zdarzeń nie powinien pozostawiać jej wątpliwej.
Co przygotować przed zgłoszeniem?
Sprawdź, czy Twój opis pozwala odpowiedzieć na pięć pytań:
- Co dokładnie przekazano, komu, kiedy i w jaki sposób?
- Jakie okoliczności wyjaśniają znaczenie słów i obawę ich spełnienia?
- Skąd pochodzą materiały i jaki fakt każdy z nich może pomóc sprawdzić?
- Co wiesz o autorze i świadkach, a co pozostaje przypuszczeniem?
- Czy jasno przedstawiasz wolę ścigania lub obawę przed odwetem?
Nie musisz mieć odpowiedzi na wszystko. Przedstaw to, co wiesz, i zaznacz braki. Lista pomaga uporządkować zgłoszenie; nie jest warunkiem uzyskania pilnej pomocy ani gwarancją wszczęcia postępowania.
W czym mogę pomóc?
Mogę przeanalizować treść groźby i jej okoliczności, pomóc uporządkować materiały albo przygotować projekt zawiadomienia. Zakres pomocy w sprawach karnych nie obejmuje występowania w Twoim imieniu przed sądem ani organami ścigania. Ocena i projekt pisma nie gwarantują określonego wyniku sprawy.
Pomoc w konkretnej sprawie
Potrzebujesz pomocy w ustaleniu dalszych kroków?
Umów bezpłatną, 15-minutową rozmowę wstępną, żeby ustalić możliwość i zakres pomocy.