
Kiedy sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru z umową?
Brak zgodności towaru z umową zachodzi na przykład wtedy, gdy rzecz jest niesprawna, brakuje obiecanej części albo dostarczono inny model. Przy ocenie liczą się też cechy, których można rozsądnie oczekiwać od podobnego towaru, takie jak trwałość czy przydatność do zwykłego używania. Jeżeli przed zakupem sprzedawca zaakceptował szczególny cel, do którego rzecz miała służyć, on też ma znaczenie.
Na przykład odkurzacz kupiony za 650 zł wyłącza się po kilkudziesięciu sekundach odkurzania suchej podłogi, choć pojemnik jest pusty i prawidłowo założony. Urządzenie można ponownie włączyć dopiero po chwili. Jeśli dzieje się tak za każdym razem, usterka przeszkadza w zwykłym sprzątaniu. Taki opis mówi sprzedawcy więcej niż samo „odkurzacz jest uszkodzony”.
Zasady z rozdziału 5a ustawy o prawach konsumenta (u.p.k.) stosuje się tu do umów zawartych od 1 stycznia 2023 r., zarówno w sklepie stacjonarnym, jak i przez internet. Jeśli umowę zawarto przed tą datą albo towar kupiono od osoby prywatnej, trzeba osobno sprawdzić zasady reklamacji z tytułu rękojmi. Gwarancja jest osobną drogą. Jeśli została udzielona, zgłoszenie kieruje się do gwaranta na warunkach gwarancji. Sprzedawca odpowiada za brak zgodności towaru z umową także wtedy, gdy na produkt udzielono gwarancji.
Towar używany lub przeceniony też można reklamować. Jeśli jednak najpóźniej przy zawarciu umowy sprzedawca wyraźnie wskazał, że określona cecha odbiega od ustawowych wymogów, a kupujący wyraźnie i odrębnie to zaakceptował, odpowiedzialność za ten konkretny brak może być wyłączona. Zgoda na wskazaną rysę nie obejmuje problemu z działaniem sprzętu.
Naprawa albo wymiana towaru — czego można żądać?
Konsument ma prawo żądać naprawy towaru albo jego wymiany. Przy wadliwym odkurzaczu naprawa pozwala zachować ten sam egzemplarz. Wymiana może mieć więcej sensu, gdy dostarczono zupełnie inny model niż zamówiony.
Sprzedawca może naprawić rzecz zamiast ją wymienić, albo zrobić odwrotnie, jeśli sposób wybrany przez konsumenta jest niemożliwy lub wymagałby nadmiernych kosztów. Jeżeli każda z opcji jest niemożliwa lub nadmiernie kosztowna, sprzedawca może odmówić obu. Jeśli sprzęt jest właściwego modelu i ma usterkę, wycofanie modelu ze sprzedaży może utrudnić wymianę, ale nadal warto ustalić, czy sprzęt da się naprawić.
Naprawa lub wymiana towaru powinna nastąpić w rozsądnym czasie od poinformowania sprzedawcy o problemie, bez nadmiernych niedogodności dla kupującego. Przy ocenie tego czasu liczą się zwłaszcza rodzaj towaru i cel zakupu. Konsument udostępnia rzecz, a sprzedawca ją odbiera na swój koszt. Sprzedawca ponosi koszty naprawy lub wymiany, w tym koszty przesyłki, robocizny i materiałów. Jeżeli towar zamontowano przed ujawnieniem niezgodności, sprzedawca organizuje na własny koszt demontaż i ponowny montaż po naprawie lub wymianie. Zasady te wynikają z art. 43d u.p.k.
Jak złożyć reklamację towaru u sprzedawcy?
Wiadomość powinna pozwolić sprzedawcy rozpoznać zakup, zrozumieć problem i ustalić, czego dotyczy żądanie. Zwykle wystarczą numer zamówienia lub inne dane zakupu, data dostarczenia, opis objawu i wybrany sposób załatwienia sprawy. Jeśli towar różni się od opisu, pomocna będzie zachowana oferta lub potwierdzenie zamówienia. Zdjęcie albo krótki film pomaga pokazać, kiedy i jak pojawia się usterka. Paragon jest jednym z dowodów zakupu. Można też wykazać zakup np. potwierdzeniem zamówienia i płatności.
W sprawie odkurzacza zakup i objaw można opisać w jednym e-mailu:
Dzień dobry, reklamuję odkurzacz z zamówienia nr 123, dostarczony 4 marca 2026 r. Podczas odkurzania suchej podłogi sprzęt wyłącza się po kilkudziesięciu sekundach, mimo prawidłowo założonego i pustego pojemnika. Proszę o naprawę w ramach reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową i o informację, jak udostępnić sprzęt do odbioru. W załączeniu przesyłam potwierdzenie zamówienia i krótkie nagranie.
Po złożeniu reklamacji e-mailem warto zachować wiadomość i potwierdzenie jej doręczenia. W sklepie można poprosić o datowane potwierdzenie na kopii zgłoszenia. W obu przypadkach chodzi o to, by później dało się odtworzyć treść żądania i ustalić, od kiedy biegnie termin na odpowiedź. Przy naprawie lub wymianie można też wybrać odpowiadający im wzór pisma UOKiK.
Ile czasu jest na reklamację i odpowiedź sklepu?
Sprzedawca ma 14 dni na odpowiedź na reklamację, licząc od dnia jej otrzymania. Przy naprawie lub zwrocie pieniędzy obowiązują inne reguły. W tabeli można znaleźć początek każdego terminu.
| Zdarzenie | Od kiedy liczyć | Co to oznacza |
|---|---|---|
| Ujawnienie niezgodności | Od dostarczenia towaru | Co do zasady brak musi ujawnić się w ciągu 2 lat. |
| Odpowiedź na reklamację | Od otrzymania reklamacji przez sprzedawcę | 14 dni na odpowiedź. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza uznanie reklamacji. |
| Naprawa lub wymiana | Od poinformowania sprzedawcy o niezgodności | Rozsądny czas, z uwzględnieniem rodzaju towaru i celu zakupu. |
| Zwrot po obniżeniu ceny | Od otrzymania oświadczenia o obniżeniu ceny | Niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 14 dni. |
| Zwrot po odstąpieniu | Od otrzymania towaru lub dowodu jego odesłania, zależnie od tego, co nastąpi wcześniej | Niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 14 dni. |
Sprzedawca odpowiada za brak zgodności, który istniał w chwili dostarczenia towaru. Przy zakupie przez internet datę dostawy można sprawdzić w potwierdzeniu doręczenia. Jeżeli brak ujawni się przed upływem dwóch lat od dostarczenia, co do zasady przyjmuje się, że istniał już przy dostarczeniu. Sprzedawca może to podważyć. Domniemanie nie działa też wtedy, gdy nie da się go pogodzić z rodzajem towaru lub charakterem usterki. Ustawa uwzględnia dłuższy deklarowany termin przydatności do użycia. Sprzedawca, który podstępnie zataił brak zgodności, nie może powołać się na upływ terminu jego stwierdzenia. Przy elementach cyfrowych dostarczanych w sposób ciągły obowiązują odrębne zasady. Dwa lata opisują tu okres ujawnienia niezgodności, a termin przedawnienia roszczenia to odrębna kwestia. Podstawą jest art. 43c u.p.k.
Jeśli sklep otrzymał reklamację odkurzacza 9 marca, pierwszym dniem był 10 marca, a czternastym 23 marca 2026 r. Przy liczeniu pomija się dzień otrzymania reklamacji. Jeżeli koniec terminu wypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, przesuwa się na następny dzień, który nie jest ani sobotą, ani dniem wolnym. W przykładzie odpowiedź uznająca żądanie naprawy dociera e-mailem 13 marca. O tym, kiedy sklep rzeczywiście ma oddać sprawny sprzęt, nadal decyduje rozsądny czas. Rozróżnienie wynika z art. 7a i 43d u.p.k. oraz art. 111 i 115 Kodeksu cywilnego (k.c.).
Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy — kiedy można odzyskać pieniądze?
Obniżenie ceny pozwala zatrzymać rzecz i odzyskać część zapłaconej kwoty. Porównuje się, ile jest warta rzecz z usterką i ile byłaby warta bez niej. Tę samą proporcję stosuje się do ceny z umowy. Odstąpienie oznacza zwrot towaru i odzyskanie zapłaconej ceny. Koszty zwrotu towaru ponosi sprzedawca. Przy nieistotnym braku odstąpienie nie przysługuje. Ustawa przyjmuje, że brak jest istotny, dopóki nie zostanie wykazane inaczej.
Oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu można złożyć, gdy zachodzi jedna z sytuacji wymienionych w art. 43e ust. 1 u.p.k.:
- sprzedawca odmówił obu sposobów doprowadzenia towaru do zgodności, ponieważ zachodzą ustawowe przesłanki takiej odmowy;
- sprzedawca nie doprowadził towaru do zgodności na ustawowych warunkach, na przykład przekroczył rozsądny czas naprawy;
- problem utrzymuje się mimo próby rozwiązania go przez sprzedawcę;
- niezgodność jest na tyle istotna, że już na początku uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie;
- z odpowiedzi sprzedawcy lub okoliczności wyraźnie wynika, że nie zapewni naprawy ani wymiany w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności.
W przykładzie 18 marca odkurzacz wraca z naprawy, ale 19 marca przy pierwszym zwykłym sprzątaniu znowu się wyłącza. Przyjmujemy, że problem dotyczy podstawowej funkcji odkurzacza i jest istotny. Art. 43e ust. 1 pkt 3 u.p.k. pozwala wtedy przejść do obniżenia ceny albo odstąpienia. W tej historii kupujący wysyła sprzedawcy osobną wiadomość: „Odstępuję od umowy sprzedaży odkurzacza z zamówienia nr 123. Mimo naprawy urządzenie nadal wyłącza się podczas zwykłego odkurzania”.
Sprzedawca otrzymuje wiadomość 20 marca i może się z nią zapoznać. Tego samego dnia kupujący nadaje odkurzacz na koszt sprzedawcy. Sprzedawca odbiera paczkę 24 marca. Do tego dnia nie otrzymał wcześniej dowodu odesłania.
W tych okolicznościach termin zwrotu pieniędzy po odstąpieniu od umowy biegnie od 24 marca, kiedy sprzedawca otrzymał towar. Sprzedawca powinien zwrócić 650 zł niezwłocznie, najpóźniej 7 kwietnia 2026 r. Gdyby wcześniej otrzymał dowód odesłania sprzętu, termin biegłby od wcześniejszej daty. Jeśli odkurzacz opłacono kartą, sklep powinien zwrócić pieniądze tą samą metodą. Inny sposób zwrotu jest dopuszczalny, jeśli kupujący wyraźnie się na niego zgodzi i nie poniesie żadnych kosztów. Zasady oświadczenia i zwrotu wynikają z art. 43e ust. 4, 6 i 7 u.p.k. oraz art. 61 k.c.
Osobną podstawą jest odstąpienie bez podania przyczyny, które co do zasady przysługuje przy zakupie na odległość. W opisanej historii zwrot wynika z nieskutecznej naprawy i ustaleń dotyczących usterki.
Co zrobić, gdy sprzedawca odrzuci reklamację albo nie odpowie?
Jeśli sklep odpowiedział w terminie, ale odmówił, dalszy krok zależy od podanej przyczyny. Gdy powołuje się na uszkodzenie mechaniczne, można poprosić o ustalenia serwisu i zestawić je ze zdjęciami, nagraniem oraz momentem pojawienia się usterki. Gdy problem powrócił po naprawie, szczególnie przydatne są dokument poprzedniej naprawy i materiał pokazujący, że wrócił ten sam objaw. Spór o to, czy usterka w ogóle występuje, wymaga innych dowodów niż sprawdzenie, czy sklep wywiązał się z uznanej reklamacji.
Gdyby w przykładzie sklep nie odpowiedział do 23 marca, reklamację uważałoby się za uznaną. Ponieważ w wiadomości zgłoszono żądanie naprawy, uznanie odnosi się właśnie do naprawy. Można przypomnieć sprzedawcy o przyjętym żądaniu i poprosić o ustalenie odbioru oraz terminu wykonania. Zwrot 650 zł wymagałby spełnienia przesłanek odstąpienia i odrębnego oświadczenia. Przy ustalaniu, czy sklep odpowiedział, liczy się rzeczywista odpowiedź przekazana na papierze lub innym trwałym nośniku, np. w e-mailu. Samo automatyczne potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia nie załatwia reklamacji.
Jeśli rozmowa ze sprzedawcą nie rozwiązuje sprawy, w ocenie odpowiedzi i dokumentów może pomóc miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów. Można też sprawdzić możliwość pozasądowego rozwiązania sporu, np. z pomocą Inspekcji Handlowej. Do takiej rozmowy przyda się jedna krótka chronologia i kopie dotychczasowej korespondencji.
Gdy spór dotyczy podstawy odmowy albo trzeba przygotować kolejne pismo, mogę przeanalizować dokumenty i omówić możliwe dalsze kroki. Sprawdź zakres pomocy w sprawach cywilnych.