Analogowy zegar i zamknięty notes na jasnym parapecie.

Jeśli pismo przyszło z sądu, od razu sprawdź pouczenie i datę doręczenia. Termin na reakcję na nakaz zapłaty lub odpowiedź na pozew biegnie także wtedy, gdy nadal sprawdzasz przedawnienie długu.

Od kiedy liczy się przedawnienie długu?

Gdzie sprawdzić datę wymagalności roszczenia?

Co do zasady bieg przedawnienia rozpoczyna się w dniu wymagalności roszczenia, czyli wtedy, gdy wierzyciel może już domagać się zapłaty (art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego, dalej: k.c.). W umowie pożyczki poszukaj terminu zwrotu lub harmonogramu spłaty. Przy najmie sprawdź w umowie dzień płatności i ustal, za który miesiąc naliczono czynsz.

Data wystawienia faktury nie musi pokrywać się z terminem płatności. Jeżeli w wezwaniu od windykatora widnieje tylko suma, poproś o rozpisanie, z jakich należności się składa i kiedy przypadała ich płatność.

Jak sprawdzić kilka należności w jednym wezwaniu?

Przy żądaniu za kilka miesięcy czynszu przyda się osobny wiersz dla każdego miesiąca: kwota, data wymagalności i dokument, z którego wynika. Obok warto odnotować, czego dotyczył ewentualny pozew, ugoda albo wpłata. Jeśli pozew obejmował tylko jedną zaległość, sprawdzisz jej bieg osobno. Samo podanie wspólnej sumy w wezwaniu nie daje podstawy do obliczenia jednej daty dla całego długu.

Co, jeśli umowa pożyczki nie podaje daty zwrotu?

Gdy nie ustalono terminu zwrotu, pożyczkę co do zasady trzeba zwrócić w ciągu sześciu tygodni od jej wypowiedzenia przez pożyczkodawcę (art. 723 k.c.). Przy obliczaniu przedawnienia liczy się jednak, kiedy roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby pożyczkodawca wypowiedział umowę w najwcześniejszym możliwym terminie (art. 120 § 1 k.c.). Dlatego wypowiedzenie wysłane dopiero po latach nie pozwala automatycznie przesunąć początku przedawnienia. Do sprawdzenia potrzebna jest także sama umowa.

Po ilu latach przedawnia się dług?

Terminy przedawnienia: kiedy 6 lat, a kiedy 3 lata?

Roszczenia majątkowe, w tym roszczenia o zapłatę, co do zasady się przedawniają. Kodeks cywilny przewiduje dwa ogólne terminy. Stosuje się je, gdy dla danego roszczenia nie ma osobnego przepisu (art. 117 § 1 i art. 118 k.c.):

  • 6 lat na zasadach ogólnych, np. przy zwrocie prywatnej pożyczki między dwiema osobami, jeżeli żadna nie zawarła umowy w ramach działalności gospodarczej;
  • 3 lata dla świadczeń okresowych, takich jak miesięczny czynsz, oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Warto sprawdzić, czy dla konkretnego żądania jest osobna reguła. Roszczenie sprzedawcy o zapłatę ceny za towar sprzedany w ramach działalności jego przedsiębiorstwa przedawnia się po 2 latach (art. 554 k.c.). Jeżeli taki termin ma zastosowanie, to on decyduje o dacie, mimo że żądanie jest związane z działalnością gospodarczą.

Kiedy koniec terminu przypada 31 grudnia?

Jeśli właściwy okres wynosi co najmniej dwa lata, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym upływa ten okres (art. 118 k.c.). Dotyczy to również terminu dokładnie dwuletniego. Jeśli od wymagalności ceny dwa lata upłynęły w maju 2026 r. i nic nie zmieniło biegu przedawnienia, termin upływa 31 grudnia 2026 r.

Przy terminie krótszym niż dwa lata reguła końca roku nie działa. Na przykład roszczenie najemcy o zwrot nadpłaconego czynszu przedawnia się po roku od dnia oddania wynajmowanej rzeczy (art. 677 k.c.). To inne roszczenie niż żądanie zapłaty miesięcznego czynszu przez wynajmującego.

Przykład: przedawnienie prywatnej pożyczki

Roszczenie o zwrot prywatnej pożyczki między dwiema osobami stało się wymagalne 15 września 2020 r. Przyjmijmy, że żadna ze stron nie zawarła umowy w ramach działalności gospodarczej, nie ma przepisu szczególnego i nic nie zmieniło biegu przedawnienia. Sześć lat mija 15 września 2026 r. Po uwzględnieniu reguły końca roku termin przedawnienia upływa 31 grudnia 2026 r.

Przykład: przedawnienie zaległego czynszu

Roszczenie o miesięczny czynsz stało się wymagalne 11 maja 2023 r. To świadczenie okresowe. Jeśli bieg się nie zmienił, trzy lata mijają 11 maja 2026 r., a termin upływa 31 grudnia 2026 r. Jeżeli osobna należność za inny miesiąc stała się wymagalna 11 stycznia 2024 r., przy tych samych założeniach jej termin upływa 31 grudnia 2027 r. Gdy pozew dotyczył wyłącznie czynszu za maj 2023 r., osobno sprawdź wpływ sprawy sądowej na tę należność.

Co może zmienić datę przedawnienia?

Przerwanie biegu przedawnienia a zawieszenie

Po przerwaniu biegu przedawnienia termin zaczyna biec od nowa. Jeśli przerwa wynika z odpowiedniej czynności w postępowaniu, nowy termin nie biegnie, dopóki postępowanie się nie zakończy (art. 123–124 k.c.). Zawieszenie biegu przedawnienia oznacza, że termin w tym czasie nie biegnie. Gdy przyczyna zawieszenia ustanie, wcześniejszy okres nadal się liczy (art. 121 k.c.).

Zdarzenia, które warto sprawdzić przy obliczaniu przedawnienia
ZdarzenieCo może oznaczać dla terminuCo sprawdzić
Zwykłe wezwanie do zapłatySamo wysłanie wezwania przez wierzyciela nie przerywa biegu przedawnienia. Pismo może jednak pomóc ustalić wymagalność.Umowę, wcześniejsze pisma i daty ich doręczenia.
Częściowa wpłata, wniosek o raty albo prywatna ugodaJeżeli zachowanie stanowiło uznanie długu przed upływem terminu, mogło przerwać bieg. Znaczenie mają treść i okoliczności.Treść ugody lub prośby, tytuł przelewu i należność, do której się odnoszą.
Pozew lub czynność w postępowaniu egzekucyjnymWniesienie pozwu lub złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji komorniczej może przerwać bieg, jeśli właściwa czynność dotyczy tego roszczenia i została skutecznie podjęta przed upływem terminu.Jakiej należności dotyczył pozew lub wniosek, kiedy go wniesiono i jak zakończyło się postępowanie.
Mediacja albo zawezwanie do próby ugodowejWedług obecnych przepisów bieg przedawnienia zawiesza się na czas odpowiedniego postępowania. Dotyczy to roszczeń objętych umową o mediację albo wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej.Jakie roszczenie objęto mediacją lub wnioskiem oraz daty rozpoczęcia i zakończenia.

Czy nowe wezwanie oznacza, że termin biegnie od początku?

Samo wezwanie do zapłaty ani sprzedaż długu firmie windykacyjnej nie przerywają biegu przedawnienia. Jeśli pismo przysłał nowy wierzyciel, ustal, z której umowy wynika żądanie i o jaką należność chodzi. Data zakupu wierzytelności nie zastępuje daty jej wymagalności.

Kiedy częściowa wpłata może być uznaniem długu?

Uznanie długu może wynikać z treści prośby o rozłożenie długu na raty lub z okoliczności częściowej wpłaty. Przykładowo, jeśli przelew dotyczył jednego miesiąca czynszu, a pozostałe kwoty były kwestionowane w korespondencji, z samej wpłaty nie wynika uznanie wszystkich zaległości. Liczy się data i to, czego dotyczyło zachowanie. Przy sprawdzaniu przerwania biegu przedawnienia ważne jest, czy do uznania doszło przed upływem terminu.

Jak sprawdzić przedawnienie długu po wyroku lub nakazie zapłaty?

Jeżeli żądanie wynika z prawomocnego wyroku albo prawomocnego nakazu zapłaty, sprawdź datę prawomocności i późniejsze czynności. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub orzeczeniem sądu polubownego przedawnia się po sześciu latach, nawet gdy wcześniej obowiązywał krótszy termin. Sześcioletni termin obejmuje także roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem lub sądem polubownym albo przed mediatorem, jeżeli ugodę zawartą przed mediatorem zatwierdził sąd. Zwykła ugoda zawarta prywatnie sama nie daje takiego terminu.

Jeśli orzeczenie lub taka ugoda obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, dla tych świadczeń termin przedawnienia wynosi 3 lata (art. 125 § 1 k.c.). Zarówno przy sześciu, jak i przy trzech latach stosuje się regułę końca roku.

Jakie dokumenty sprawdzić, jeśli sprawa trafiła do komornika?

Z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji możesz ustalić, na jakim tytule wykonawczym opiera się egzekucja. Jeżeli jest to wyrok lub nakaz zapłaty, sprawdź nazwę sądu, numer sprawy i należność objętą orzeczeniem.

Przy ustalaniu wpływu egzekucji komorniczej na termin liczy się również przebieg postępowania. Sprawdź, czy nadal trwa. Jeżeli postępowanie egzekucyjne już się zakończyło, przyda się dokument, z którego wynika, kiedy i w jaki sposób to nastąpiło.

W sprawie o czynsz porównaj orzeczenie z wykazem miesięcy w żądaniu. Jeśli nie masz odpisu i sprawa dotyczyła Cię jako strony, możesz poprosić o niego sąd. Przyda się sygnatura, czyli numer sprawy. Sąd może też stwierdzić prawomocność orzeczenia na wniosek strony (art. 9 § 1 i art. 364 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej: k.p.c.).

Jeżeli z samego tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia już upłynął, komornik odmawia wszczęcia egzekucji, gdy wierzyciel nie przedstawi dokumentu wykazującego przerwanie biegu. Ta reguła nie obejmuje odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu wykonawczego (art. 797 § 1¹ i art. 804 § 2 k.p.c.).

Jeśli egzekucja już trwa, sprawdź, kiedy wierzyciel złożył wniosek o jej wszczęcie. Jeżeli roszczenie przedawniło się przed tym dniem, możesz złożyć u komornika wniosek o umorzenie. Komornik umorzy postępowanie w odpowiednim zakresie, jeśli wierzyciel nie wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że przed tym dniem doszło do przerwania biegu (art. 825 pkt 1¹ k.p.c.).

Jeśli trzeba rozstrzygnąć spór o to, czy roszczenie przedawniło się po wydaniu wyroku lub nakazu zapłaty, możesz wnieść do sądu pozew przeciwko wierzycielowi o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części. To powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.). Samo złożenie pisma u komornika lub pozwu w sądzie nie zatrzymuje egzekucji. Możesz poprosić sąd o jej zawieszenie na czas sprawy, składając wniosek o zabezpieczenie (art. 730¹ § 1 i art. 755 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Kiedy trzeba sprawdzić wcześniejsze przepisy?

Przy roszczeniach powstałych przed 9 lipca 2018 r. data wyliczona według obecnych terminów może wymagać sprawdzenia przepisów przejściowych. Trzeba ustalić między innymi, czy roszczenie było już wtedy przedawnione i czy to konsument dochodzi zapłaty. Dawne zasady trzeba sprawdzić również wtedy, gdy mediacja lub postępowanie pojednawcze zaczęły się przed 30 czerwca 2022 r. i nie zakończyły się przed tą datą.

Co zrobić, jeśli termin już upłynął?

Jakie są skutki przedawnienia?

Przedawnienie długu nie oznacza jego umorzenia. Dług nadal istnieje, ale zmienia się możliwość przymusowego dochodzenia zapłaty. Co do zasady można powołać się na zarzut przedawnienia i uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Uznanie długu może przerwać bieg przedawnienia tylko przed upływem terminu (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.). Późniejsze uznanie, również w ugodzie, nie uruchamia terminu od nowa.

Jeśli roszczenie nie jest skierowane przeciwko konsumentowi, po upływie terminu można zrzec się zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 k.c.). Samo uznanie długu lub podpisanie ugody tego nie przesądza. Z treści oświadczenia albo z okoliczności musi jasno wynikać, że chodziło o rezygnację z zarzutu (wyrok Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2011 r., I CSK 703/10).

Jeśli roszczenie jest skierowane przeciwko konsumentowi, po upływie terminu co do zasady nie można domagać się jego zaspokojenia, a sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu. Sąd Najwyższy uznał, że konsument nie może zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia (uchwała z 22 października 2026 r., III CZP 18/26). Przykładem konsumenta jest osoba, która zawarła z przedsiębiorcą umowę niezwiązaną bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. W wyjątkowym przypadku sąd może nie uwzględnić przedawnienia ze względów słuszności po rozważeniu interesów obu stron (art. 22¹, art. 117 § 2¹ i art. 117¹ k.c.). Nawet przy ochronie z urzędu warto zareagować na pismo z sądu. Daty i dokumenty, które podasz, mogą pomóc sądowi ustalić, czy dług się przedawnił.

Od kogo przyszło pismo?

  • Od wierzyciela lub firmy windykacyjnej: sprawdź podstawę żądania i daty w umowie. Jeśli brakuje informacji, możesz poprosić o ich uzupełnienie. Osobny poradnik pokazuje, jak odpowiedzieć na wezwanie do zapłaty.
  • Z sądu: zacznij od daty doręczenia i pouczenia. Sprawdź, czy to pozew, czy nakaz zapłaty i jakiej reakcji wymaga dokument. Jeśli w piśmie do sądu podnosisz zarzut przedawnienia, wskaż, której należności dotyczy, i wyjaśnij, jak ustalasz koniec terminu.
  • Od komornika: ustal, którego orzeczenia lub innego tytułu dotyczy pismo. Sprawdź pouczenie oraz daty wcześniejszego postępowania sądowego i egzekucji, zanim ocenisz, czy roszczenie się przedawniło.

Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnej?

Jeżeli daty w dokumentach się nie zgadzają albo sprawa była już w sądzie lub u komornika, mogę pomóc ustalić właściwe daty i ocenić, co przedawnienie może oznaczać dla dalszej reakcji. Zobacz zakres pomocy w sporach cywilnych.

Żeby ustalić, czy i w jakim zakresie mogę pomóc, możesz umówić bezpłatną, 15-minutową rozmowę wstępną albo skorzystać z formularza kontaktowego.