Osoba sprawdza potwierdzenie wpłaty przy okienku obsługi.

Sama grzywna nie obejmuje kosztów postępowania ani obowiązku naprawienia szkody. Jeśli sąd zasądził je dodatkowo, każdą należność trzeba odczytać osobno. Wezwanie do zapłaty z sądu wskazuje kwotę, rachunek i termin wpłaty.

Co do zasady masz 30 dni na zapłatę grzywny, liczone od dnia następującego po doręczeniu wezwania. Data wydania wyroku nie rozpoczyna tego terminu.

Jeśli nie stać Cię na zapłatę całej grzywny w wyznaczonym terminie, warto sprawdzić możliwość rat. Samo wysłanie wniosku nie wstrzymuje jednak wykonania kary grzywny. Do tej sytuacji możesz przejść od razu w części co zrobić, gdy nie stać Cię na zapłatę grzywny.

Grzywna a mandat — czym się różnią?

Sąd może orzec grzywnę zarówno za przestępstwo, jak i za wykroczenie. Za wykroczenie może ją również nałożyć uprawniony funkcjonariusz w drodze mandatu karnego — np. policjant. Rodzaj czynu i sposób nałożenia grzywny to więc dwie różne kwestie.

W wyroku szukaj części rozstrzygającej o odpowiedzialności i karze, a w niej opisu czynu oraz podanych przy nim przepisów. Kodeks karny (dalej: k.k.) określa przestępstwa, a Kodeks wykroczeń (dalej: k.w.) — wykroczenia; czyny zabronione mogą też wynikać z innych ustaw. Ważna jest nazwa ustawy, nie sam numer artykułu. Określenie „wyrok nakazowy” nie rozstrzyga rodzaju sprawy.

Jeśli masz tylko wezwanie do zapłaty, a rodzaj sprawy nie jest w nim jasny, sięgnij do wyroku albo zapytaj sekretariat sądu, podając numer sprawy.

Rodzaj czynu, sposób nałożenia grzywny i dane do zapłaty
Rodzaj czynuJak nałożono grzywnęJak określono kwotęGdzie szukać danych do zapłaty
PrzestępstwoWyrok sądu, także nakazowyCo do zasady liczba stawek dziennych i kwota jednej stawkiW wyroku sprawdź obie wartości; rachunek i termin wpłaty odczytaj z wezwania sądu
WykroczenieWyrok sądu, także nakazowyKwota w złotychW wyroku sprawdź kwotę, a dane do wpłaty i termin — w wezwaniu sądu
WykroczenieMandat karny nałożony przez uprawnionego funkcjonariuszaKwota w złotychW mandacie i dotyczącej go instrukcji; znaczenie ma rodzaj mandatu, nie korzystaj automatycznie z rachunku sądu

Dalsze wskazówki dotyczą przede wszystkim grzywny za przestępstwo według k.k. Sąd może orzec grzywnę samodzielnie albo, w ustawowo określonych przypadkach, obok kary pozbawienia wolności. Jedną z takich sytuacji jest działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub jej osiągnięcie — art. 33 § 2 k.k.

Za wykroczenie grzywnę wymierza się zasadniczo kwotowo, od 20 do 5 000 zł. Ustawa przewiduje jednak wyjątki: grzywna za wykroczenia wymienione w art. 24 § 1a k.w. może wynieść do 30 000 zł. Należą do nich m.in. niektóre wykroczenia drogowe. Wymierzając grzywnę za wykroczenie, sąd bierze pod uwagę m.in. dochody sprawcy i jego możliwości zarobkowe — art. 24 § 3 k.w. Podane granice grzywny za wykroczenie nie są uniwersalnymi limitami mandatów. Nie należy przenosić na wykroczenia wszystkich zasad opisanych niżej dla przestępstw.

Jeśli grzywna dotyczy przestępstwa skarbowego albo wykroczenia skarbowego, jej zasady określa Kodeks karny skarbowy. Nie stosuj do takiej grzywny automatycznie podanych tu stawek z k.k.

Ile wynosi grzywna zasądzona w stawkach dziennych?

Grzywna orzeczona w stawkach dziennych wynosi co do zasady od 10 do 540 stawek, a wysokość jednej stawki wynosi od 10 do 2 000 zł. Przy tych ogólnych granicach najwyższy iloczyn to 540 × 2 000 zł, czyli 1 080 000 zł. Ustawa przewiduje jednak inne granice w określonych przypadkach, więc nie są to bezwzględne minima i maksima każdej grzywny. Podstawą tych ogólnych zasad jest art. 33 § 1 i 3 k.k. Odrębne granice dotyczą m.in. grzywny orzekanej wyrokiem nakazowym.

Jeżeli za dane przestępstwo grozi grzywna, a także kara pozbawienia wolności, to — o ile ustawa nie stanowi inaczej — art. 33 § 1a k.k. przewiduje wyższe minima, zależne od górnej granicy zagrożenia pozbawieniem wolności:

  • 50 stawek — gdy górna granica nie przekracza roku;
  • 100 stawek — gdy górna granica przekracza rok, ale nie przekracza dwóch lat;
  • 150 stawek — gdy górna granica przekracza dwa lata.

Przy orzekaniu grzywny obok kary pozbawienia wolności sąd stosuje te same minima — art. 33 § 2a k.k. Mogą mieć też znaczenie inne przepisy szczególne. Dlatego samo pomnożenie 10 stawek przez najniższą wartość stawki nie wyznacza minimalnej kary w każdej sprawie.

Jeżeli sprawca dopuścił się czynu przed zmianą przepisów, przy wymierzaniu kary mogą mieć znaczenie wcześniejsze przepisy i zasada stosowania ustawy korzystniejszej z art. 4 § 1 k.k. Sama data wyroku nie rozstrzyga, jakie granice kary są właściwe.

Doniesienia o planowanych podwyżkach warto odróżnić od obowiązujących zasad. Na 6 listopada 2026 r. projekt UD413 nie zmienił opisanych wyżej stawek — przyjęcie projektu przez rząd nie oznacza jeszcze wejścia ustawy w życie.

Od czego zależy wysokość kary grzywny?

Sąd ustala wysokość grzywny w dwóch etapach: najpierw określa liczbę stawek, a następnie wysokość jednej stawki.

Określając liczbę stawek, uwzględnia m.in. społeczną szkodliwość czynu, okoliczności obciążające i łagodzące oraz cele kary. Znaczenie może mieć także zachowanie po czynie, np. starania o naprawienie szkody lub przeproszenie pokrzywdzonego. Gdy sąd wymierza karę grzywny, jej dolegliwość nie może przekraczać stopnia winy. Te ogólne zasady wynikają z art. 53 k.k.

Ustalając wysokość jednej stawki, sąd bierze natomiast pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe — zgodnie z art. 33 § 3 k.k.

Co do zasady stawka dzienna nie może być niższa niż 10 zł. Brak pracy nie oznacza jednak automatycznie tej minimalnej stawki. Nie ma też uniwersalnego rachunku, według którego wystarczy podzielić miesięczny dochód przez 30.

Jak obliczyć wysokość grzywny? Przykład 100 stawek po 30 zł

Załóżmy, że w wyroku widnieje grzywna 100 stawek dziennych, po 30 zł każda. Rachunek jest następujący:

100 × 30 zł = 3 000 zł grzywny.

Liczba 100 nie oznacza stu rat ani stu dni na zapłatę. Termin wpłaty i ewentualne raty to odrębne kwestie. Stawka dzienna nie oznacza też jednego dnia pozbawienia wolności.

Jeśli w tym samym wyroku sąd zasądził również koszty postępowania lub obowiązek naprawienia szkody, nie są one zawarte w tych 3 000 zł. Każdą z tych należności trzeba odczytać osobno.

To przykład obliczenia już orzeczonej kwoty. Nie wynika z niego, w jakiej wysokości sąd może wymierzyć grzywnę w innej sprawie.

Jak zapłacić grzywnę zasądzoną przez sąd?

Najpewniejszym punktem odniesienia jest wezwanie do zapłaty z sądu: wskazuje wysokość grzywny, termin oraz dane potrzebne do wpłaty. Sam wyrok pozwala ustalić wysokość kary, ale nie zawsze zawiera wszystkie informacje płatnicze.

Od kiedy biegnie termin zapłaty?

Pierwszym dniem 30-dniowego terminu jest dzień następujący po doręczeniu wezwania do zapłaty — dnia doręczenia nie wlicza się. Termin dotyczy wezwania sądu z art. 44 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego (dalej: k.k.w.). Sam wyrok jest co do zasady wykonalny po uprawomocnieniu, ale nie oznacza to liczenia tych 30 dni od daty jego wydania lub ogłoszenia.

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa najbliższego dnia, który nie jest sobotą ani takim dniem wolnym. Zasady te wynikają z art. 123 § 1 i 3 Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.), stosowanego odpowiednio w postępowaniu wykonawczym.

Inaczej może wyglądać wykonanie z zabezpieczonego wcześniej mienia: art. 44 § 1 k.k.w. przewiduje wyjątek dla ściągnięcia grzywny zgodnie z art. 11a k.k.w. Jeśli sąd już rozlicza zabezpieczone środki, nie zakładaj bez sprawdzenia, że całą kwotę trzeba wpłacić ponownie.

Na jaki rachunek wpłacić grzywnę?

Przed przelewem sprawdź w piśmie:

  • za co płacisz — grzywna, koszty i inne obowiązki mogą być wykazane osobno;
  • na jaki rachunek — sąd może wskazać indywidualny numer rachunku;
  • jak oznaczyć wpłatę — według danych z wezwania, w tym numeru sprawy, często określanego jako „sygnatura”;
  • jaki termin Cię dotyczy — z uwzględnieniem otrzymanego pisma i jego doręczenia.

Jeżeli nie masz wezwania albo dane są niejasne, potwierdź sposób zapłaty w sądzie przez numer lub adres z jego oficjalnej strony. Nie ma jednego rachunku właściwego dla wszystkich grzywien w Polsce. Zachowaj potwierdzenie przelewu — pomoże wyjaśnić wpłatę, jeśli nie zostanie prawidłowo przypisana do sprawy.

Co zrobić, gdy nie stać Cię na zapłatę grzywny?

Sąd może rozłożyć grzywnę na raty, jeżeli jednorazowa zapłata pociągałaby zbyt ciężkie skutki dla osoby skazanej lub jej rodziny. Zasadniczo raty można rozłożyć na okres do roku, liczony od wydania pierwszego postanowienia sądu o rozłożeniu grzywny na raty. W wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach — zwłaszcza przy znacznej wysokości grzywny — okres może wynosić do trzech lat. Podstawą jest art. 49 § 1–2 k.k.w.

Możliwość rat nie dotyczy grzywny wykonywanej z zabezpieczonego mienia w przypadkach wskazanych w art. 49 § 2a k.k.w. Samo złożenie wniosku nie wstrzymuje wykonania orzeczenia; do wstrzymania potrzebna jest odrębna decyzja sądu w szczególnie uzasadnionym wypadku, zgodnie z art. 9 § 4 k.k.w.

Umorzenie grzywny jest rozwiązaniem wyjątkowym, obwarowanym dodatkowymi warunkami z art. 51 k.k.w. Sam niski dochód nie oznacza automatycznie, że należność zostanie umorzona. Nie należy też utożsamiać prośby o raty z ogólnym prawem do odroczenia zapłaty.

Jak uzasadnić wniosek o rozłożenie grzywny na raty?

Wniosek o raty kieruje się co do zasady do sądu, który orzekał w pierwszej instancji. Wniosek trzeba uzasadnić — wyjaśnić, dlaczego jednorazowa zapłata grzywny pociągałaby zbyt ciężkie skutki dla Ciebie lub rodziny. Art. 6 § 2 k.k.w. wymaga uzasadnienia żądania w sposób pozwalający na jego rozpoznanie, w szczególności przez dołączenie odpowiednich dokumentów.

W piśmie podaj numer sprawy. W uzasadnieniu opisz dochody, konieczne wydatki, osoby na utrzymaniu i okoliczności utrudniające zapłatę. Samo zdanie „nie mam pieniędzy” nie wyjaśnia jeszcze, z czego wynikają trudności.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku o raty?

Dobór odpowiednich dokumentów zależy od okoliczności opisanych w uzasadnieniu. Mogą pomóc np. potwierdzenia dochodów lub ich utraty, kosztów mieszkania i leczenia. Nie każda osoba potrzebuje tych samych załączników; same dokumenty nie zastępują uzasadnienia.

Proponując wysokość rat, wyjaśnij, jaką kwotę możesz regularnie przeznaczać na zapłatę grzywny po pokryciu koniecznych wydatków. Przykładowa lista dokumentów ani propozycja rat nie gwarantują uwzględnienia wniosku — znaczenie mają fakty konkretnej sprawy.

Czy za niezapłaconą grzywnę można trafić do więzienia?

Jeśli nie zapłacisz grzywny, w określonych ustawą warunkach sąd może zarządzić zastępczą karę pozbawienia wolności. Nie następuje to jednak automatycznie po pierwszym spóźnieniu z zapłatą. Nie ma jednej liczby dni, po której każda niezapłacona grzywna oznacza więzienie.

Egzekucja grzywny i praca społecznie użyteczna

W razie bezskutecznego upływu terminu zapłaty grzywnę ściąga się w drodze egzekucji, czyli przymusowego dochodzenia należności. Przepisy uwzględniają również sytuację, gdy z okoliczności wynika, że egzekucja byłaby bezskuteczna — nie zawsze trzeba więc czekać na faktyczne przeprowadzenie wszystkich czynności egzekucyjnych.

Jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna albo z okoliczności sprawy wynika, że byłaby bezskuteczna, sąd może — przy grzywnie nieprzekraczającej 120 stawek dziennych — zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną. Po takiej zamianie grzywnę wykonuje się co do zasady w formie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. To inna sytuacja niż kara ograniczenia wolności orzeczona w wyroku.

Kiedy sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności?

Zastępcza kara pozbawienia wolności również wymaga bezskutecznej egzekucji albo ustalenia, że byłaby ona bezskuteczna. Zgodnie z art. 46 § 1 k.k.w. sąd zarządza ją wtedy, gdy osoba skazana nie zgadza się na podjęcie pracy społecznie użytecznej albo uchyla się od niej, lub gdy zamiana na pracę jest niemożliwa bądź niecelowa. Samo stwierdzenie „nie mam z czego zapłacić” nie rozstrzyga więc dalszego wykonania kary.

Zastępcza kara pozbawienia wolności za grzywnę nie może przekroczyć 12 miesięcy ani górnej granicy pozbawienia wolności przewidzianej za dane przestępstwo. Jeśli ustawa nie przewiduje za ten czyn pozbawienia wolności, limit wynosi 6 miesięcy — art. 46 § 2 k.k.w.

Nawet po zarządzeniu zastępczej kary pozbawienia wolności zapłata pozostałej grzywny może zwolnić z tej kary, a częściowa zapłata wpływa na jej wymiar — art. 47 k.k.w.

Jeśli masz już postanowienie o karze zastępczej albo wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym, ważna jest treść tego konkretnego dokumentu i jego pouczenia, w tym informacja o ewentualnym środku zaskarżenia i terminie. W razie wątpliwości warto wyjaśnić sytuację bez zwłoki.

Opisane zasady dotyczą grzywny za przestępstwo. W sprawach o wykroczenia zastępczą karę aresztu za niewykonaną grzywnę zarządza się po spełnieniu odrębnych warunków z art. 25 k.w.; nie może ona przekroczyć 30 dni. Nie należy mieszać tych podstaw ani korzystać z jednego „przelicznika odsiadki” dla wszystkich spraw.

Czy grzywna oznacza karalność i wpis w KRK?

Grzywna jest karą, a wyrok — rozstrzygnięciem sądu. Prawomocne skazanie za przestępstwo na grzywnę oznacza wpis do Krajowego Rejestru Karnego (dalej: KRK). Podstawą takiego wpisu jest skazanie za przestępstwo, a nie to, czy grzywnę określono w stawkach dziennych. Nie zmienia tego sam fakt, że zamiast kary pozbawienia wolności orzeczono karę pieniężną.

Zgodnie z ustawą z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (dalej: ustawa o KRK) sama grzywna za wykroczenie, także nałożona mandatem, nie jest podstawą wpisu do KRK. Można jednak figurować w rejestrze z innego powodu, np. wcześniejszego skazania za przestępstwo.

Czy zapłata grzywny usuwa wpis z KRK?

Jeśli grzywna była jedyną karą orzeczoną za przestępstwo, skazanie co do zasady zaciera się z mocy prawa po roku od wykonania kary, jej darowania albo przedawnienia jej wykonania — art. 107 § 4a k.k. Przy pełnej zapłacie grzywny punktem wyjścia jest więc jej wykonanie, nie data wyroku.

Jeżeli orzeczono także środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania. Musi być też wykonany ewentualny środek zabezpieczający — art. 107 § 6 k.k. Inne skazania mogą wymagać jednoczesnego zatarcia na zasadach art. 108 k.k.

Jeśli ten sam wyrok obejmuje karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zatarcie trzeba ocenić dla całego skazania. Dokładniej opisuje to poradnik jak sprawdzić, czy nastąpiło zatarcie skazania, który oddziela wyliczenie terminu od sprawdzenia danych i uzyskania informacji z KRK.

Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnej?

Pomoc może być przydatna, gdy nie rozumiesz kwoty lub obowiązków z otrzymanego wyroku, potrzebujesz uzasadnić wniosek o raty albo masz już postanowienie dotyczące dalszego wykonania grzywny. Szczególnej uwagi wymaga pismo, z którym wiąże się termin działania.

Mogę przeanalizować dokumenty i przygotować projekt potrzebnego pisma. Sprawdź zakres pomocy w sprawach karnych.

Chcesz ustalić możliwość i zakres pomocy? Umów bezpłatną, 15-minutową rozmowę wstępną.

Umów rozmowę wstępnąZapytaj o możliwość pomocy

Na początek wystarczy ogólny rodzaj potrzebnej pomocy. Szczegóły sprawy i dokumenty przekaż dopiero uzgodnionym kanałem.