Przejdź do listy elementów wniosku.

Kiedy można starać się o wcześniejsze zatarcie?

Wniosek o wcześniejsze zatarcie skazania może mieć zastosowanie, gdy wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat, upłynęło co najmniej 5 lat od jej wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania, a w tym okresie przestrzegano porządku prawnego. Wynika to z art. 107 § 1 i 2 Kodeksu karnego (dalej: k.k.). Nadal trzeba sprawdzić pozostałe przeszkody opisane niżej. Sąd może uwzględnić wniosek — samo spełnienie podstawowych warunków nie daje gwarancji wcześniejszego zatarcia.

Znaczenie ma kara wymierzona, a nie wyłącznie czas faktycznie spędzony w zakładzie karnym. W hipotetycznej sytuacji osoby skazanej na 2 lata pozbawienia wolności limit z art. 107 § 2 k.k. może być spełniony; trzeba jeszcze sprawdzić czas, zachowanie i inne warunki. Przy karze 4 lat sam fakt odbycia 2 lat i warunkowego zwolnienia nie obniża wymierzonej kary do ustawowego limitu 3 lat.

Nie każdy wpis w rejestrze oznacza potrzebę takiego wniosku. Samodzielna grzywna, ograniczenie wolności i kara z warunkowym zawieszeniem wykonania mają własne reguły zatarcia z mocy prawa — odpowiednio art. 107 § 4a, art. 107 § 4 i art. 76 k.k. Wtedy nie chodzi o uznaniowe skrócenie okresu przez sąd. Jeżeli chcesz przede wszystkim ustalić, czy skazanie już się zatarło albo jak sprawdzić dane w Krajowym Rejestrze Karnym (dalej: KRK), zobacz jak sprawdzić, czy nastąpiło zatarcie skazania.

Od kiedy liczyć pięć lat?

Punktem wyjścia jest wykonanie lub darowanie kary albo przedawnienie jej wykonania — nie sam dzień wydania wyroku. Przed pisaniem uzasadnienia ustal zdarzenie, od którego liczysz okres, oraz dokumenty, które je potwierdzają. Darowania lub przedawnienia nie zakładaj tylko dlatego, że sprawa jest dawna.

Przy odbyciu całej kary sprawdź dokumentację jej wykonania. Jeżeli nastąpiło warunkowe przedterminowe zwolnienie, potrzebne są również informacje o okresie próby i ewentualnym odwołaniu zwolnienia. Art. 82 § 1 k.k. stanowi, że jeżeli zwolnienia nie odwołano w okresie próby i w ciągu 6 miesięcy od jej zakończenia, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia. Po spełnieniu tego warunku nie przesuwa się daty uznania kary za odbytą na koniec próby lub kolejne 6 miesięcy.

Przy starszym wyroku trzeba też ustalić właściwe przepisy, uwzględniając art. 4 k.k. i regulacje przejściowe. Przykładem jest art. 21 ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy — Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, dotyczący zatarcia wskazanych wcześniejszych skazań. Sama data wyroku nie wystarcza do wyboru całego reżimu prawnego. Jeżeli nie da się potwierdzić daty wykonania albo znaczenia późniejszego postanowienia, wyjaśnij to przed oparciem wniosku na upływie pięciu lat.

Co jeszcze może przeszkodzić w zatarciu?

Przed złożeniem wniosku sprawdź cały wyrok, późniejsze postanowienia i pozostałe skazania. Dobry opis obecnej sytuacji nie usuwa ustawowej przeszkody.

  • Orzeczone środki. Zgodnie z art. 107 § 6 k.k. zatarcie nie może nastąpić przed wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania środka karnego, przepadku lub środka kompensacyjnego. Środek zabezpieczający musi zostać wykonany. Ustal podstawę konkretnego obowiązku — nie każda niezapłacona kwota jest takim środkiem.
  • Inne skazania. Art. 108 k.k. dopuszcza tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań, gdy chodzi o co najmniej dwa niepozostające w zbiegu przestępstwa albo gdy po rozpoczęciu, lecz przed upływem okresu wymaganego do zatarcia ponownie popełniono przestępstwo. Przy kilku wyrokach nie oceniaj możliwości wniosku na podstawie jednego z nich.
  • Ustawowe wyłączenie. Art. 106a k.k. wyłącza zatarcie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej 15 lat. Wniosek z art. 107 § 2 k.k. nie omija tego wyłączenia.

Jak przygotować uzasadnienie wniosku?

Najpierw wyjaśnij, dlaczego spełniasz warunki wcześniejszego zatarcia, a następnie opisz konkretne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Sama chęć znalezienia pracy, uzyskania kredytu czy zakończenia trudnego etapu życia nie zastępuje ustawowych przesłanek.

Uzasadnienie powinno pozwolić prześledzić Twoją sytuację:

  1. Wskaż skazanie i karę. Podaj sąd, datę wyroku, sygnaturę oraz wymiar kary, z uwzględnieniem późniejszych rozstrzygnięć.
  2. Wyjaśnij początek i upływ okresu. Opisz, kiedy karę wykonano, darowano albo nastąpiło przedawnienie jej wykonania. Wskaż dokument potwierdzający przyjętą datę.
  3. Opisz przestrzeganie porządku prawnego. Zamiast samego zdania „prowadzę przykładne życie” przedstaw istotne fakty z okresu po wykonaniu kary i dostępne materiały, które je potwierdzają. Uwzględnij również okoliczności mogące wymagać wyjaśnienia.
  4. Pokaż znaczenie wcześniejszego zatarcia w swojej sytuacji. Możesz opisać rzeczywiste trudności zawodowe, obowiązki rodzinne lub aktywność społeczną, jeżeli dotyczą Twojej sprawy. Połącz opis z faktami, zamiast powtarzać ogólne deklaracje.

Pomocne mogą być np. konkretna opinia z pracy, dokument potwierdzający opisywaną aktywność albo dowód wykonania orzeczonego obowiązku. Zatrudnienie, posiadanie rodziny czy wolontariat nie są dodatkowymi ustawowymi warunkami wcześniejszego zatarcia. Nie ma też jednej obowiązkowej listy takich załączników. Dobierz materiały do faktów, na które się powołujesz; nie dodawaj przypadkowych dokumentów tylko po to, by zwiększyć objętość pisma.

Jeżeli masz kilka wyroków albo niejasną historię wykonania kary, pomoc może zacząć się od ustalenia, czy ta droga w ogóle jest dostępna. W ramach pomocy w sprawach karnych mogę przeanalizować te rozstrzygnięcia i przygotować projekt odpowiedniego wniosku.

Co powinien zawierać wniosek?

W piśmie jasno określ, o zatarcie którego skazania wnosisz, i przedstaw uzasadnienie. Dołącz materiały, na które się powołujesz, oraz dowód opłaty albo uzasadniony wniosek o zwolnienie od niej.

Przed złożeniem sprawdź, czy pismo zawiera:

  • oznaczenie właściwego sądu i sprawy;
  • Twoje imię, nazwisko oraz adres;
  • w pierwszym piśmie w sprawie — numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej albo oświadczenie o ich nieposiadaniu;
  • wskazanie wyroku: sąd, datę i sygnaturę, a także orzeczoną karę;
  • jednoznaczne żądanie wcześniejszego zatarcia i uzasadnienie, w tym informacje o wykonaniu kary;
  • datę, podpis i wymienione załączniki.

Ogólne wymagania pisma wynikają z art. 119 § 1 Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.), stosowanego odpowiednio na podstawie art. 1 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (dalej: k.k.w.). Gdy nie możesz się podpisać, art. 119 § 2 k.p.k. przewiduje podpis osoby upoważnionej ze wskazaniem przyczyny.

Pomocą w ułożeniu pisma może być urzędowy wzór wniosku udostępniony przez Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej. To punkt wyjścia: miejsce na uzasadnienie trzeba wypełnić faktami z własnej sprawy, a oznaczenie sądu dostosować do jego właściwości. Samo użycie wzoru nie potwierdza spełnienia warunków ani nie gwarantuje uwzględnienia wniosku.

Do którego sądu złożyć wniosek i jak go przekazać?

Co do zasady właściwy jest sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Nie wybieraj sądu wyłącznie według obecnego miejsca zamieszkania. Przy kilku sądach trzeba uwzględnić szczególną regułę z art. 37 § 2 k.k.w.:

  • jeżeli wyroki w pierwszej instancji wydało kilka sądów, właściwy jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący;
  • jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu.

Chodzi o sądy orzekające w pierwszej instancji. Samo rozpoznanie apelacji przez inny sąd nie oznacza, że do niego należy skierować wniosek. Podstawę ogólnej reguły stanowi art. 3 § 1 k.k.w., a szczególnej — art. 37 § 2 k.k.w.

Papierowe pismo możesz złożyć w biurze podawczym właściwego sądu albo wysłać pocztą. Zachowaj kopię wniosku i potwierdzenie złożenia lub nadania. Na oficjalnej stronie sądu sprawdź aktualny adres, właściwy wydział oraz informacje organizacyjne. Jeżeli chcesz skorzystać z drogi elektronicznej, ustal, czy wskazany przez sąd kanał obsługuje właśnie takie pismo i jakie ma wymagania. Sam dostęp do adresu e-mail sądu lub możliwość odczytywania sprawy online nie potwierdzają sposobu skutecznego wniesienia wniosku.

Ile kosztuje wniosek i kiedy można prosić o zwolnienie?

Opłata od wniosku o zatarcie skazania wynosi 45 zł. Wynika to z art. 15 ust. 1 pkt 8 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (dalej: ustawa o opłatach). Art. 15 ust. 2 ustawy o opłatach przewiduje uiszczenie opłaty wraz ze złożeniem wniosku i dołączenie dowodu jej zapłaty. Aktualny sposób płatności i właściwy rachunek sprawdź na oficjalnej stronie sądu, do którego kierujesz pismo.

Możesz ubiegać się o zwolnienie od opłaty, jeżeli jej wyłożenie byłoby zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów. Opisz te okoliczności i poprzyj je dostępnymi dokumentami. Nie wystarczy założyć, że sam brak zatrudnienia automatycznie zwalnia z zapłaty. Podstawą są art. 17 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach w związku z art. 623 k.p.k., stosowanym odpowiednio w postępowaniu wykonawczym.

Co zrobić po złożeniu wniosku albo odmowie?

Czytaj pisma z sądu i wykonuj wskazane w nich czynności w podanym terminie. Sąd ocenia przesłanki wcześniejszego zatarcia; nie ogranicza się do sprawdzenia, czy użyto właściwego wzoru. Może zarządzić zebranie informacji o osobie skazanej, w tym wywiad środowiskowy przez kuratora sądowego — art. 14 § 1 k.k.w. Nie oznacza to, że w każdej sprawie musi nastąpić wizyta Policji.

Na postanowienie w przedmiocie zatarcia przysługuje zażalenie — art. 37 § 4 k.k.w. Termin na zażalenie wynosi 7 dni od ogłoszenia postanowienia, a gdy ustawa nakazuje jego doręczenie — od doręczenia (art. 460 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w.). Po odmowie sprawdź uzasadnienie i pouczenie, zanim wybierzesz dalsze działanie. Ponowny wniosek nie zastępuje zażalenia. Zgodnie z art. 37 § 3 k.k.w. wniosek złożony przed upływem roku od wydania postanowienia odmawiającego zatarcia można pozostawić bez rozpoznania. To nie jest automatyczny nakaz odczekania roku w każdej sytuacji ani termin na zażalenie.

Skutek zatarcia określa art. 106 k.k.: skazanie uważa się za niebyłe, a wpis o tym skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Samo złożenie wniosku nie wywołuje tego skutku. Nie należy też zakładać, że zatarcie jednego skazania rozstrzyga o wszystkich innych wpisach lub odrębnych rejestrach.

W czym mogę pomóc?

Mogę przeanalizować wyrok i dokumenty wykonania kary, pomóc ustalić dostępność wcześniejszego zatarcia oraz przygotować projekt wniosku z uzasadnieniem dostosowanym do ustalonych faktów.

Umów bezpłatną, 15-minutową rozmowę wstępną, żeby ustalić możliwości i zakres pomocy.

Umów rozmowę wstępną Zapytaj o możliwość pomocy